Kırmızı minderler üzerinde sessiz bir isyan
Cuma günü Dornbirn şehir meydanı, kırmızı minderler üzerinde oturan kadınlarla doluydu. Kadın aktivistler, sembolik olarak iş bıraktı ve 50 yıl önce İzlanda’da “Rødstrømpern” (Kırmızı Çoraplılar) adlı feminist grup tarafından başlatılan kadın grevini yeniden canlandırdı. Bu etkinlik, kadın hakları ve eşitlik mücadelesi konusunda güçlü bir mesaj verdi.
Eşitlik hâlâ kendiliğinden olmuyor
Etkinliğin amacı, kadın-erkek eşitliğinin hâlâ bir mücadele gerektirdiğini hatırlatmaktı. 1975’te İzlanda’da kadınların yüzde 90’ı, ofislerde, fabrikalarda ve evlerde iş bırakarak ülkeyi adeta durma noktasına getirmişti. O gün erkekler, çocuklara bakmak, yemek yapmak ve ev işlerini üstlenmek zorunda kalmıştı.
Bu hareket, ülkenin kaderini değiştirdi: Birkaç yıl sonra Vigdís Finnbogadóttir, dünyanın ilk kadın devlet başkanı olarak seçildi. Dornbirn’deki grevin organizatörlerinden Cornelia Caldonazzi (Omas gegen Rechts – Sağ’a Karşı Büyükanneler Sözcüsü), “Kadınlar topluca iş bırakınca neler olabileceğini o gün gördük. Buna evde yapılan, görünmeyen ve karşılıksız emek de dâhil.” dedi.
Kadınlardan daha fazla dayanışma çağrısı
Caldonazzi, Vorarlberg’de kadınların çoğunun bu eyleme katılmamasından üzüntü duyduğunu belirtti. Ona göre Avusturya hâlâ gerçek eşitlikten çok uzak: “Küresel Cinsiyet Uçurumu Endeksi’nde 21. sıradan 49. sıraya geriledik. Pek çok kadın, geçmişte kazanılmış hakların gölgesinde dinleniyor: oy hakkı, annelerin eşitliği, evlilik içi tecavüzün suç sayılması… Bu eşitsizlikler artık onları rahatsız etmiyor.”
Kadınlar hâlâ daha az kazanıyor
Rakamlar da durumu doğruluyor: Avusturya’da tam zamanlı çalışan kadınlar erkeklerden ortalama %18,3 daha az kazanıyor. Vorarlberg’de bu fark neredeyse %23. Pek çok kadın, aile ve bakım işlerini üstlendiği için yarı zamanlı çalışmak zorunda kalıyor. Uygun fiyatlı tam gün çocuk bakımı imkanlarının eksikliği, bu sorunu daha da büyütüyor.
Bu durum emekliliğe de yansıyor: “Kadınlar, erkeklerin ortalama emekli maaşının sadece %69’unu alabiliyor.” diyor Caldonazzi.
Kadına yönelik şiddet hâlâ yaygın
Caldonazzi, “Sorun yalnızca ekonomik değil. Kadına yönelik şiddet hâlâ büyük bir toplumsal yara.” diyor. Bazıları bu durumu belirli gruplara bağlamaya çalışsa da, istatistikler şunu gösteriyor: Şiddet çoğunlukla aile içinde yaşanıyor ve fail genellikle erkek.
Siyasette de değişime ihtiyaç var. Vorarlberg Eyalet Meclisi’nde kadın ve erkek milletvekili sayısı eşit olsa da, Caldonazzi’ye göre “Birçoğu erkek egemen bir bakış açısını sürdürüyor. Gerçek bir feminist perspektif hâlâ eksik.”
Nesiller arası dayanışma
Caldonazzi için en önemli noktalardan biri, genç ve yaşlı kadınların dayanışması. Dornbirn’deki eyleme birçok genç kadın da katıldı. “Biz büyükanneler, 1970’lerde aile hukuku reformlarını, eğitim hakkını ve özgürlükleri kazandık. Bunların kolay elde edilmediğini biliyoruz. Gençler de bugün bakım emeğinin adil paylaşımını, çocuk bakımı imkânlarını ve iş hayatına dönüş desteğini talep ediyor. Ayrıca LGBTQIA+ hakları gibi yeni konuları da gündeme taşıyorlar. Bu çok önemli.” dedi.
Toplumsal değişim için cesaret çağrısı
Caldonazzi, sosyal medyada artan “tradwife” (geleneksel eş) veya “stay-at-home girlfriend” (evde kalan sevgili) trendlerini tehlikeli buluyor. Ona göre, bu akımlar kadınları yeniden erkeğe bağımlı hale getiriyor.
Dornbirn’deki etkinlik büyük ilgi gördü. Birçok kadın durup konuşmalara kulak verdi, tartıştı ve destek gösterdi. Caldonazzi, “Kadınlara cesaret vermek istiyoruz: ayağa kalkın, sesinizi çıkarın. Nesiller ve yaşam biçimleri arasında yeni bir dayanışmaya ihtiyacımız var.” dedi.
Ve İzlanda’daki kadınlara bir teşekkür gönderdi: “Yolu siz açtınız! Toplumun değişebileceğini gösterdiniz.”
