ABD Temyiz Mahkemesi’nden Trump’ın Zollerine Darbe
Bir ABD temyiz mahkemesi, eski Başkan Donald Trump tarafından uygulanan gümrük vergilerinin büyük bir kısmını yasa dışı ilan etti. Mahkeme, Trump’ın yetkilerini aştığını belirtti. Beyaz Saray ise kararın temyize götürüleceğini açıkladı.
Trump, kendi sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada kararı sert bir dille eleştirdi:
“Bu vergileri Amerika’yı yeniden zengin, güçlü ve kudretli yapmak için kullanacağız. Tüm vergiler yürürlükte kalmaya devam edecek.” Trump ayrıca temyiz mahkemesini “taraflı” olmakla suçladı. ABD Adalet Bakanı Pam Bondi de karara itiraz edeceklerini duyurdu.
Gümrük Vergileri ve Ticaret Anlaşmaları Etkilenebilir
Trump, Nisan ayında birçok ülkeye karşı ek gümrük vergileri (strafzölle) getirmişti. Dayanak noktası olarak ise bir acil durum yasası (Notstandsgesetz) göstermişti. Bu karar dünya genelinde ticaret ortaklarıyla krizlere yol açmıştı.
Temyiz mahkemesinin son kararı, özellikle Avrupa Birliği (AB) ile yapılan ticaret anlaşmaları üzerinde etkili olabilir. Çünkü bu anlaşmalar, söz konusu gümrük vergileri nedeniyle şekillendirilmişti.
Mahkemenin Gerekçesi
Mahkeme kararında şu ifadeler yer aldı:
“Yasa, başkana ulusal acil durum ilanı sırasında geniş yetkiler tanır. Ancak bu yetkiler arasında gümrük vergileri veya yeni vergiler getirme yetkisi açıkça belirtilmemiştir.”
Bu karar, yalnızca “uluslararası acil durum yasası” temelinde getirilen vergileri kapsıyor. Çelik ve alüminyum ithalatına uygulanan vergiler gibi başka yasal dayanaklarla getirilen vergiler kararın dışında bırakıldı.
Benzer Kararlar Daha Önce de Verilmişti
Bu türden yargı kararları ilk kez yaşanmıyor. Örneğin, 28 Mayıs’ta ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi de Trump’ın gümrük politikaları aleyhinde bir karar vermişti. Şimdi gözler, davanın ABD Yüksek Mahkemesi (Supreme Court) önüne gelip gelmeyeceğinde.
Trump’ın Dayandığı Yasa: IEEPA
Trump, vergileri 1977 tarihli Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası (International Emergency Economic Powers Act – IEEPA) ile gerekçelendirmişti. Bu yasa, “olağanüstü tehditler” karşısında başkana yetkiler tanıyor. Ancak yasa kapsamında gümrük vergileri açıkça belirtilmiyor.
Trump, ABD’nin dış ticaret açığını bir “ulusal güvenlik tehdidi” olarak nitelendirmiş ve bu gerekçeyle ulusal acil durum ilan etmişti. Böylece Kongre’yi devre dışı bırakmıştı.
Dava Süreci
Dava, beş küçük ABD şirketi ile çoğunluğu Demokratlar tarafından yönetilen bir düzine eyaletin başvurusu sonucu açılmıştı. Bu süreç sonunda temyiz mahkemesi, Trump’ın yetkisini aştığına hükmetti.
