ABD’nin Gümrük Vergileri Belirsizlik Yaratıyor
ABD, Avrupa Birliği’nden yapılan ithalata yönelik yeni gümrük vergilerini çarşamba gecesinden perşembe gününe geçerken yürürlüğe koydu. Ancak Avrupa Komisyonu, medya haberlerine göre, bu verginin ancak cuma gününden itibaren geçerli olacağını düşünüyordu. Bu durum, yalnızca şirketlerde değil, yetkililerde de ciddi bir belirsizlik yarattı. Yeni tarife oranı %15 olarak belirlendi ancak uygulama sürecindeki netlik eksikliği dikkat çekiyor.
1. Şirketler İçin Belirsizlik
AB Komisyonu ile ABD yönetimi arasındaki gümrük anlaşmasında birçok soru cevapsız kaldı. AB’den ithal edilen ürünlere artık %15 oranında gümrük vergisi uygulanacak. Ancak muafiyetler konusundaki belirsizlik hâlâ giderilmiş değil. Ürünlere ait kesin tarife listesi açıklanmadı. Özellikle çelik ve alüminyum ihracatında uygulanacak %50’lik vergi oranı, ihracatçılar için ciddi bir yük oluşturuyor.
Belirsizliği geçici olarak hafifletebilecek iki faktör var: İlk olarak, birçok şirket yılın ilk yarısında normalden daha fazla ürünü ABD’ye göndererek stok yaptı. İkinci olarak, vergilerin yürürlüğe girmesinden önce yolda olan ürünler için geçiş süreci uygulanacak.
2. ABD Gümrük Kurumları Zorlanıyor
ABD’nin yeni gümrük tarifelerinden sadece AB değil, toplamda yaklaşık 90 ülke etkileniyor. ABD Gümrük ve Sınır Koruma (CBP) birimi, farklı ülkeler için değişen oranlardaki vergileri uygulamak zorunda kalıyor. Ayrıca, bazı şirketlerin düşük vergili ülkeler üzerinden evrak düzenleyerek vergiden kaçınma girişimlerini tespit etmek de ayrı bir zorluk.
Üstelik, Trump’ın kısa süre önce aldığı bir kararla, 800 ABD doları altındaki paketlere tanınan vergi muafiyeti kaldırıldı. 29 Ağustos’ta yürürlüğe girecek bu karar, vergilendirilecek küçük paket sayısını ciddi şekilde artıracak. Geçen yıl CBP verilerine göre 1,36 milyar küçük paket işlem gördü.
3. Yeni Tehditler
Vergiler daha yürürlüğe girmeden Trump, yeni sektörleri hedef alan tehditlerde bulundu. İlaç sektöründe %250, çip sektöründe ise %100’e varan gümrük tarifeleri uygulanabileceğini açıkladı. Ayrıca, AB’ye yönelik %15’lik anlaşmaya rağmen %35’lik yeni vergi tehdidini yineledi.
Bu gerginliğin arka planında, AB’nin önümüzdeki yıllarda ABD’ye 600 milyar dolar yatırım yapması öngörülüyor. Ancak AB Komisyonu, bu yatırımın garantisini veremeyeceğini belirtiyor. Trump ise bu miktarı “ABD’nin istediği gibi kullanabileceği bir kaynak” olarak nitelendiriyor ve aksi durumda %35’lik vergi koyacağını söylüyor.
4. Hukuki Tartışmalar
Trump’ın gümrük tarifeleri hukuken de tartışmalı. Bazı ABD ithalatçıları tarafından açılan davalar sonucunda bir mahkeme, bu vergileri geçici olarak kaldırmıştı. Ancak temyiz mahkemesi kararı kısa süre sonra tekrar yürürlüğe koydu. Nihai kararın ABD Yüksek Mahkemesi tarafından verilmesi bekleniyor.
Davanın temelinde, Trump’ın bu vergileri 1977 tarihli bir yasaya dayanarak uygulaması yatıyor. Bu yasa, ABD Başkanı’na “ulusal acil durum” durumlarında düşman ülkelere yaptırım yetkisi veriyor. Davacılar, bu yasanın mevcut durumda geçerli olmadığını savunuyor. Eğer vergiler tamamen iptal edilirse, ABD yönetimi ciddi miktarda iade talepleriyle karşı karşıya kalabilir.
