Svalbard’da Çinli Öğrencilere Üniversite Yasağı Getirildi
Norveç’in kuzeyindeki Svalbard Adasında yer alan üniversite, Çinli öğrencilerin kabulünü artık yasakladı. Bu kararın arkasında, Svalbard’ın jeopolitik konumu ve son dönemde bölgede artan siyasi ve askeri etkiler için yaşanan gerginlikler bulunuyor. Svalbard, her ne kadar Norveç’e ait olsa da, 1920 Svalbard Anlaşması uyarınca birçok ülkeye faaliyet hakkı tanıyor ve vatandaşlara ayrımcılık uygulanamıyor. Ancak bu haklar, askeri faaliyetler söz konusu olduğunda sınırlandırılıyor.
Askeri ve Politik Gerginlikler Nedeniyle Kısıtlama
Bölgede jeopolitik etki mücadelesi devam ediyor. Svalbard, uzmanlara ve Norveç istihbaratına göre, “düşmanca faaliyetler” için bir test alanı olarak görülüyor. Özellikle Rusya’nın bölgede NATO’yu provoke edebileceği ya da Çin’in Arktik sulara erişim sağlayabileceği endişesi öne çıkıyor. Bu yüzden, Svalbard Üniversite Merkezi artık Çinli öğrencilere kayıt izni vermiyor. Norveç’in resmi yayın kuruluşu NRK’ye göre, güvenlik endişeleri nedeniyle Çinli öğrencilerin Norveç donanmasına ait gemilere binmeleri ya da bazı kurumlara ziyaret yapmaları yasak. Üniversiteden Fred Skancke Hansen, bu durumun Çinli öğrenciler için “damgalayıcı” olduğunu ve ayrımcılığa yol açtığını belirtiyor.
Çin’den Tepki: Svalbard Anlaşmasına Aykırı
Çin’in Norveç Büyükelçiliği ise bu kararın Svalbard Anlaşması’na aykırı olduğunu belirterek uygulamayı “ayrımcılık” olarak nitelendiriyor. Çin, Norveç’ten “panik yaratmamasını” ve Çinli personele karşı seçici ve ayrımcı tutumlardan kaçınmasını talep etti.
Süregelen Gerginlik ve Araştırma Kısıtlamaları
Bu karar, Svalbard’da Çinli faaliyetlerin Norveç hükümetiyle sık sık gerginliğe neden olduğu ilk örnek değil. Daha önce Çin’in Ny-Ålesund’daki araştırma istasyonundan iki aslan heykeli ve “Sarı Nehir İstasyonu” tabelası kaldırılmıştı. Ayrıca geçtiğimiz yıl, Çin’in araştırma merkezinin 20. yıl kutlaması için Svalbard’a gelen 200 kişi Çin bayraklarıyla adada gösteri düzenlemiş ve Çinli bir askeri personel resmi törenle selam vermişti. Bu gelişmeler Oslo’da Çin büyükelçisinin dışişleri bakanlığına çağrılmasına neden oldu.
Svalbard’da Bilimsel Araştırmalarda Sıkı Denetim ve Sınırlama
Svalbard Üniversitesi’nde görevli siyaset bilimi profesörü Marc Lanteigne, Norveç’in bilimsel araştırmayı teşvik etmekle güvenliği sağlamak arasında denge kurmakta zorlandığını belirtiyor. Özellikle Çin’in atmosfer araştırmaları üzerinden askeri çıkar sağlamasından endişe duyuluyor. Son yıllarda, dünyadaki üniversiteler Çin’le bilimsel işbirliğinde giderek daha temkinli hareket ediyor ve birçok üniversite, Çin’in etki ve casusluk faaliyetleri nedeniyle Konfüçyüs Enstitüleri’yle ilişkisini kesiyor. Svalbard’da ise bu meseleler, Arktik’in stratejik önemi nedeniyle daha büyük bir hassasiyet taşıyor.
Norveç’ten Yeni Kısıtlamalar: Araştırmalar Sadece Doğa Bilimlerine Odaklanacak
Norveç, Svalbard’daki araştırmaları sadece doğa bilimleriyle sınırladı ve bir devlet kurumu tarafından sıkı şekilde denetleneceğini açıkladı. Bu, resmi olarak adadaki aşırı nüfus artışını ve çevresel baskıyı önleme gerekçesiyle açıklansa da, Çin ve Rusya tarafından Norveç’in yetkilerini aştığı ve Svalbard Anlaşması’nı yanlış yorumladığı iddiasıyla eleştiriliyor. Sonuç olarak, Svalbard’daki jeopolitik çekişme devam ediyor.
