Bundesheer, Tanner’in Tartışmalı Jet Anlaşmasıyla İlgili Suçlamalara Karşı Kendini Savunuyor

Savunma Bakanlığı’nın jet alım süreci hem içeriden hem de dışarıdan gelen eleştirilere göre şeffaflıktan uzak ve aşırı maliyetli bulunuyor. Ancak orduya göre her şey usulüne uygun ilerledi.

Avusturya Ordusu (Bundesheer), eğitim amaçlı kullanılacak 12 silahlı jetin neden İtalyan üretici Leonardo’dan alınmak istendiği sorularıyla karşı karşıya. Ayrıca, Avusturya’nın benzer bir jet modeli için Nijerya gibi ülkelere kıyasla neden iki katı ücret ödeyeceği de eleştiri konusu.

Savunma Bakanı Klaudia Tanner’in (ÖVP) milyarlık alım anlaşması, STANDARD gazetesinin yaptığı araştırmalar sonrası ciddi eleştiriler almaya başladı. Yeşiller’in ordu sözcüsü David Stögmüller, “şeffaflık ve ekonomiklik konusunda ciddi şüpheleri” olduğunu belirtti. Bu görüş yalnızca ona ait değil.

“Oldukça Mantıksız”

Tanner’in kendi bakanlığında bile bu anlaşma tartışmalara neden oldu. Savunma Bakanlığı’nın İç Denetim Birimi, yapılan kamu ihalesinin Leonardo’nun M-346 FA model jetine özel olarak düzenlendiği kanaatine vardı. İç rapora göre, bu durum gereksiz yere tekel oluşturdu. Oysa ABD’li Boeing veya Güney Koreli KAI’nin FA-50 modeli gibi alternatifler de bu performans gereksinimlerini karşılayabiliyordu.

Ancak İç Denetim Birimi Başkanı Tümgeneral Hans Hamberger, STANDARD gazetesine yaptığı açıklamada, tüm bunlara rağmen ihale sürecinde herhangi bir usulsüzlük tespit edilmediğini vurguladı.

Yargı Süreci Başladı

Konu artık yargıya da taşındı. Ekonomi ve Yolsuzlukla Mücadele Savcılığı’na (WKStA) anonim bir içeriden gelen uzun bir suç duyurusu ulaştı. Tanner ve bazı üst düzey ordu yetkilileri hakkında ciddi suçlamalar bulunuyor. En çarpıcı olanı maliyetle ilgili: Her biri 80 milyon Euro’ya mal olacak jetlerle toplamda yaklaşık bir milyar Euro harcanacağı, bunun da Nijerya’ya kıyasla iki katı olduğu öne sürülüyor. Polonya’nın 2014’te yaptığı ve sonradan genişletilen bir anlaşmaya göre de çok daha fazla vergi parası harcandığı belirtiliyor.

Anonim kaynak, Avusturya’nın AB üyesi ve NATO ortağı olmasına rağmen Nijerya’dan daha fazla ödeme yapmasının “aşırı mantıksız” olduğunu savunuyor. Üstelik bu, doğrudan hükümetler arası bir anlaşma (Government-to-Government) olarak geçiyor ve İtalyan hükümeti ile birlikte yürütülüyor.

Bakanlıktan Sert Yanıt

Savunma Bakanlığı bu eleştirileri yanıtsız bırakmadı. Pazartesi akşamı gazetecilere yönelik bir bilgilendirme toplantısı düzenlendi. Bakanlık, iddiaları kesin bir dille reddetti.

Jet alımı sürecinin 2008 yılında başladığı ve o günden bu yana sadece İtalyan Leonardo sisteminin teknik gereksinimleri karşılayabildiği ifade edildi. Güney Kore modeli olan süpersonik jetin işletme maliyetleri çok yüksek olduğu için elendiği belirtildi. Leonardo jetlerinin neden daha önce alınmadığı sorusuna ise, geçmişte bütçede yeterli kaynak olmadığı cevabı verildi.

Şimdi ise yaklaşık bir milyar Euro’luk bütçenin hazır olduğu ifade ediliyor. Yeni yapılan pazar araştırmasında üç farklı üretici değerlendirmeye alındı. Belirlenen 78 zorunlu kriterde Leonardo’nun öne çıktığı aktarıldı. Ayrıca Avrupa Birliği mevzuatına göre, alımların öncelikle AB içinden yapılması gerektiği hatırlatıldı. Bu nedenle ihalenin özel olarak Leonardo’ya göre şekillendirilmediği savunuluyor.

“Sadece Fiyata Bakılmamalı”

Avusturya Ordusu, jetlerin net fiyatının henüz belli olmadığını ve İtalyan hükümetinin resmi teklifinin Haziran sonunda geleceğini bildirdi. Nijerya ile yapılan fiyat karşılaştırmasının yanıltıcı olduğu savunuldu. Çünkü Avusturya’nın satın alacağı modellerin kapsamlı bir teknik yükseltmeye sahip olduğu ve bu yükseltmenin önceki anlaşmalarda mevcut olmadığı belirtildi.

Ordunun yaklaşımı şu şekilde özetlendi: “Sadece fiyata bakılmaz, en iyi çözüm önemlidir.”

Amaç: Eğitim ve Hava Savunması

Leonardo jetlerinin iki ana hedefi var:

• Avusturya’da bağımsız pilot eğitimi sağlamak

• Eurofighter savaş uçaklarına ek olarak hava sahasını izleme görevinde bulunmak

2020’den beri kullanılmayan Saab 105 modelinin ardından pilot eğitimi büyük oranda yurt dışına kaymıştı. Bu yeni jetlerle hem eğitim hem de hava savunması daha uygun maliyetle yürütülebilecek.

Savunma Bakanlığı ayrıca, daha fazla jet alımının da düşünüldüğünü ve eğitimle hava savunmasının çakışmaması için en az 6 ek jetin opsiyonel olarak gündemde olduğunu belirtti.

Son olarak, Ekonomi Bakanlığı’nın Leonardo ve İtalyan hükümeti ile sanayi iş birliği görüşmeleri yürüttüğü ifade edildi. Bu tür iş birliklerinin daha önce Embraer ile yapılan nakliye uçağı alımında da görüldüğü ve sözleşmeye dayanmadan firmalarla doğrudan sürdürüldüğü kaydedildi.